claire-louise bennett

‘We felt very relaxed. We felt ageless in fact. In fact we fellt all the ages we’ve ever been all at once. That’s right, all at once. All of the ages we’ve ever been all at the same time. Yes. Now and then we picked up the one book beside us and read for a bit. We did. Talking to women. That’s the title of the book. It is actually – Talking to Women. That’s right.’

Claire-Louise Bennett, Checkout 19 (2021; p.212)

Checkout 19 is een fantastische, non-lineaire, fragmentarische, neo modernistische roman over boeken, over schrijvers en schrijfsters, over afkomst en armoede, over de relatie leven en verbeelding, over de tegendruk én hulp die vrouwen ondervinden wanneer ze hun artistieke of intellectuele ambities willen verwezenlijken.

Spoiler, wat heet: het trieste en tragische dieptepunt van de tekst is het moment waarop de soulmate van de protagoniste zich tot haar verkrachter ontpopt. Bennett heeft die passage knap ingepast: hij bederft je leeservaring, zoals traumatische gebeurtenissen hele levens bederven.

De vertelster van Checkout 19 is geestig, rauw en toch beheerst, fier, snel. Ze bewijst dat een individu haar eigen weg kan vinden, en haar eigen stem.

Bennett mist de neiging tot melodrama van Ali Smith, geeft zich minder over aan expliciet theoretiseren dan Chris Kraus, wel heeft ze de kracht – ik zou haast zeggen: de power - van die twee schrijfsters.

 

 

 

 

 

 

De vrouw achter deze tekst, wat een tof wijf moet dat zijn! Dacht ik tijdens het lezen. En die indruk wordt bevestigd als je wat interviews met Bennett leest of bekijkt. Water drinkt ze uit een jampot, niet uit een glas. Grappig.

Ik vermoed dat Checkout 19 vooral interessant is voor lezers die hun leven, net als de protagoniste, hebben vergooid aan de literatuur. En dat de tekst extra aantrekkelijk is voor veertig plussers met heimwee naar tijden zonder mobiele communicatie. Dat laatste komt ook ter sprake in een vraaggesprek dat The Irish Times in augustus 2021 had met Bennett: 

‘Freedom and privacy go hand in hand for her and she is not on social media anymore. “I think people give up their privacy way too easily. I just think being able to switch off on things and to just sort of not feel that need to tell anybody what you’re doing all the time . . . I’d hate to live like that. It must be really strange to feel that once you’ve had an experience it has to be documented straight away and once you’ve put it up it has to be reacted to. You’re not free if you’re doing that.”

She tries to resist the urge to make unthinking, automatic decisions based on expectations, whether it’s having a Twitter account or getting married or having children. “It’s very easy to get sucked into stuff. In the reality we live in, that’s shown to be the only possible reality, the only way of life, but that’s not true. It’s just an ideology. That’s all it is.” ’

Afijn.

Checkout 19 is een verrukkelijk boek.

Bennett’s debuut, Pond (2015), had ik gemist, ga ik inhalen.

De Nederlandse vertaling van Checkout 19, Kassa 19, is verschenen bij Koppernik

--- 

Foto: The Irish Times.

nu ook als Dwarsligger








De lange adem is verschenen bij Uitgeverij Wereldbibliotheek.

war

'War is bombing an already disused arsenal, missing it and killing a few old women. War is lying in a stable with a gangrenous leg. War is drinking hot water in a barn and worrying about one's wife. War is a handful of lost and terrified men in the mountains, shooting at something moving in the undergrowth. War is waiting for days with nothing to do, shouting down a dead telephone, going without sleep and sex and a wash. War is untidy, inefficient, obscene, and largely a matter of chance. '

W.D. Auden in een radiopraatje (1939) voor de BBC waarvan een fragment is opgenomen in Verlyn Klinkenborgs Several short sentences about writing (2013 [2012];p.157).

De integrale causerie vind je: hier. Prima proza.

meer bomen, minder asfalt (VIII)












'Niet zeuren. De boom in.'

wel bezoek, geen bloemen

'Het landbouwgif dat bij de teelt van bloemen en bloembollen wordt gebruikt, wordt in verband gebracht met onder meer de ziekte van Parkinson, verschillende vormen van kanker en het ontstaan van resistente schimmels. Nederland staat op nummer twee van landen met het hoogste gifgebruik in Europa. De sierteelt spant daarbij de kroon.'

Esther Ouwehand, Dieren kunnen de pest krijgen, en dan? (2021;p.33)

boekenweek 2022

Het thema van de Boekenweek 2022 luidt Eerste Liefde. En dat treft, want dat is ook 't onderwerp van mijn roman Aphinar (2007). Een enkele zelfstandige boekhandel heeft 'm wellicht nog in de kast staan en verder is ie volop tweedehands verkrijgbaar. Mocht je een nieuw exemplaar willen aanschaffen, stuur me dan een bericht.

Of bestel: het oeuvre.

franzen

'Er waaide een koude maartse wind, er bloeiden narcissen langs de kalkstenen flanken van de kerk, de zon scheen volop, de lucht was schoon.'

Jonathan Franzen, Kruispunten (2021;p.393), vertaling: Peter Abelsen.

Kruispunten is zonder meer Franzens minst slechte boek. De psychologie is oppervlakkig en/want conventioneel. De achtergrondverhalen van echtelieden Marion en Russ zijn overbodig. Maar Franzen is een prima zinnenbouwer en z'n ironie is om van te smullen.

Was deze roman een film, dan was ie uitgebracht bij één van de grote Hollywoodstudio's, dan wel streamingdiensten. Zo, denk je als je Kruispunten geamuseerd dichtslaat, weer een boek geconsumeerd.

schreeuwend tussen de huizen door

‘Zwijgen; naar ze kijken; en precies in het midden van de ziekte van haar grootmoeder rechtop gaan staan en een enorm gat maken, ontsnappen en tegen de gehavende muren slaan en schreeuwend tussen de huizen door rennen die gehurkt langs de straten stonden, wegvluchten en over de voeten van de conciërges heen stappen die op de drempels van hun deuren zaten om een frisse neus te halen, rennen met een vertrokken mond, onsamenhangende dingen roepen terwijl de conciërges opkeken van hun breiwerk, terwijl hun mannen de krant op hun knieën lieten zakken en hun blik op haar rug vestigden, totdat ze de hoek om was.’

Nathalie Sarraute, Tropismen (2021 [1957]; p.104), vertaling: Kiki Coumans.

De ongeëmancipeerde, mono-culturele wereld waarover Sarrautes 24 fragmenten handelen en waarin ze werden geschreven, is de onze niet meer. Maar de poëtische, licht weerbarstige teksten – tropismen - zijn genietbaarder, moderner dan het gros van de hedendaagse literatuur. Sarraute doet wat, bijvoorbeeld, Judith Hermann in haar commerciële, goedkope verhalen nalaat: ruimte scheppen, intrigeren.

Het literaire modernisme is nog lang niet klaar met ons. 

Lees hierover vooral ook: Margot Dijkgraaf.

Eerder: Nathalie Sarraute, De gouden vruchten.

voor mensen die zeggen dat

'Op de slingerende weg naar het station valt me op hoeveel bermmonumentjes we passeren. Iwan kan me bij elk groepje kaarsen de namen en leeftijden noemen. Soms zaten ze met z'n zessen in een auto. Altijd waren ze veel te jong.
    Julia zegt iets tegen me vanaf de achterbank.
    Iwan zwijgt.
    Julia zegt het nog eens, ik hoor aan haar toon dat ze aandringt.
    'Wat zegt ze? vraag ik en ik kijk om naar Julia. Zij knikt richting Iwan.
    'Het is niet makkelijk om hier jong te zijn,' zegt hij dan. 'Maar het is ook niet makkelijk om hier een moeder te zijn.'

Jaap Robben, Zwijgmannen (2021;p.103-104)

Dat de auteur ook voor kinderen schrijft is evident. Seks, geweld en slechte gedachten ontbreken in deze zeer toegankelijke, sympathieke teksten over de Poolse klusjesmannen die hij inhuurt om te helpen in en om zijn Duitse boerderij. En dat is ook wel eens prettig. 

Zwijgmannen is een ideaal boekje voor mensen die zeggen dat ze niet van lezen houden. Het liet me gniffelen en een paar keer moest ik zelfs mijn ontroering wegslikken. Maar vraag je me een eindoordeel te vellen, dan luidt dat toch: tuttig en behaagziek. Oubollig. Populistisch.

De vraag reist rijst of Robben werkelijk belangstelling voor zijn klusjesmannen opbracht of dat hij er eigenlijk vooral op uit was zich hun levens toe te eigenen voor zijn geinige stukjes. Ik denk: het laatste. Hij heeft zijn hulpkrachten uitgebuit.

'Nou, nou wat streng weer...'
'Hoezo? Martijn beweert toch niet dat 't verkeerd is dat Robben die mannen heeft gebruikt?'
'Verrek... hij wil gewoon zeggen dat die Robben een super eigentijdse gast is!'
'Precies! Instrumentele relaties, helemaal van nu.'

Hoe langer ik tik, hoe chagrijniger ik word.

Maar goed dat ik geen recensent ben!

Had ik al gezegd dat de bundel een bewerking en uitbreiding van eerder in dagblad Trouw gepubliceerde stukjes behelst? Nee, hè? Nou, dat is dus ook iets waar ik fel op tegen ben: het her exploiteren van eerder gepubliceerd materiaal. Hou toch op. Eens gepubliceerd blijft gepubliceerd. Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Gedane zaken nemen geen keer.

Waarom eigenlijk? Wat is er tegen bundeling? Alles! Niks! Geen mening!

Maar goed dat ik geen recensent ben!

Ik kan dit werkje niet vergelijken met eerder werk van Robben - dit is het eerste wat ik van 'm lees. Ik had Zwijgmannen geleend - eerst gereserveerd - bij de openbare bibliotheek nadat een flard  van een interview met de schrijver bij Radio Kunststof dat ik opving tijdens het bereiden van een Portugese groentesoep mijn nieuwsgierigheid had gewekt. Met de kennis van nu vraag ik me af of dat vraaggesprek niet gewoon een sluw verkooppraatje was...

Het schrijversinterview als babbeltruc!

En ik ben er ingestonken!

!!!$$$$$$&****!!!

Het uiterlijk van de máker betrekken in je oordeel over zijn of haar wérk slaat natuurlijk nergens op. Volslagen achterlijk. Dom. Verwerpelijk ook. Maar ik durf te wedden dat niemand het niet doet. En als niemand het niet doet, dan doe ik het zeker! Zo zit ik nu een tijdje foto's van Robben aan te klikken op internet. Hij is kaal, heeft een zeer vriendelijke, herbivore oogopslag en draagt graag lichte confetti confectiepakken. Al met al zijn de publiciteitsbeelden van deze auteur me een tikje te gelikt. Commercieel. Hoe ziet een echte, authentieke kunstenaar eruit? Niet te groot. Langharig, licht gekweld. Smeulend. Een beetje zoals ik, zeg maar.

Deze tekst begint een beetje te ontsporen? Wacht, ik ga ff m'n temperatuur opmeten.

Ja, hoor! 39,8°C!

Ik zit gvd gewoon te ijlen.

Al het bovenstaande lezen als ware het ge-aan-ha-lings-te-kend graag!


Waar moet zal ik 't nu nog over hebben? De tekeningetjes die ook in 't boekje staan.

Geen zin in. Ik kan beter onder de wol kruipen, geloof ik. Beetje rillerig.

Je kunt wel merken dat ik geen recensent ben...

Hè, wat een gekke toestand. Sorry voor de gang van zaken, hoor, maar hierbij zie ik mij genoodzaakt deze blogpost - PER NU - voor GESLOTEN te verklaren.

Evaluerend: ik heb Zwijgmannen opgevreten en ik vind 't toch een waardeloos boekje; de these dat er wellicht iets aan mijn wereldbeeld schort, neem ik serieus in overweging.

Soundtrack (vrij naar Hang Youth): 'JE HAAT GEEN LEZEN, JE HAAT KAPITALISME.'

je kent hem

‘Op een nacht in het jaar nadat ik bijna was doodgegaan, weer een telefoontje. Haar stem weergalmde door het duister rondom me: ‘Het is zover. Ik heb het gedaan.’ Ik zat op de bank te lezen en was verrast geweest toen ik haar nummer zag verschijnen. Ze sprak snel, buiten adem, met de opwinding van een tienermeisje. Ze was mijn moeder, maar opeens was ze jonger dan ik. 
    Ik begreep meteen waar ze het over had en antwoordde, al even opgewonden: ‘Vertel! Hoe is het gegaan?’ Ze hield haar adem in: ‘Zoals gewoonlijk kwam hij niet naar huis terug, je kent hem. Goed. Hij was weg sinds ik weet niet hoe laat en ik had eten gemaakt, ik zat te wachten. Maar ineens zei ik tegen mezelf: Het is afgelopen. Ik wacht niet meer. Ik zal nooit meer op hem wachten. Ik ben het wachten moe.’'
 
Édouard Louis, Strijd en metamorfose van een vrouw (2021; p.73-74), Vertaald uit het Frans (Combats et métamorphoses d’une femme) door Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre.
 
Net zo fraai als het boekje dat Louis eerder over zijn vader schreef.